Nieuws

Buurtgerichte Zorg: De actief zorgzame buurt als toekomstmodel voor Vlaanderen en Brussel

Het zorg- en welzijnslandschap in Vlaanderen staat voor ingrijpende veranderingen: demografische evoluties, budgettaire beperkingen, organisatorische uitdagingen … de grenzen aan de groei zijn al langer in zicht. Alle betrokken overheden en dienstverleners staan voor grote uitdagingen. Er zijn veel vragen, en geen enkel antwoord is simpel. En toch is er een grote sense of urgency.

 

Een informele groep betrokkenen uit het werkveld schreef samen een visietekst. Daarin schuiven ze het begrip ‘Buurtgerichte Zorg’ naar voor als mogelijk antwoord. De bedoeling van hun tekst is:

  • stil te staan bij wat hulp- en zorgbehoevenden in hun dagelijks leven nodig hebben, en hoe die nood best kan gelenigd worden,
  • met de zorg- en welzijnssector op lokaal vlak een adequate aanpak te ontwikkelen, vanuit een gemeenschappelijke visie,
  • en na te gaan wat de bijdrage van alle betrokken partijen daarin kan zijn.

 

De vraag wat een hulp- en zorgbehoevende persoon nodig heeft, wordt op duizend plaatsen gesteld: door hulp- en zorgvragers, hun familie, buren, mantelzorgers, huisartsen, thuisverpleging, poetsdiensten, huishoudhulp of gezinszorg, buurtwerkers, dagverzorgingscentra, dienstencentra, woonzorgcentra, hopelijk ook architecten en stadsplanners. Allen zijn ze partner in dit verhaal.

 

Dat ‘elke hulp- en zorgvraag een passend antwoord moet krijgen’ is met deze visietekst niet opgelost. Deze tekst is een aanzet om daar samen werk van te maken. Deze discussie is zowel inhoudelijk, beleidsmatig, organisatorisch als praktisch. Ze moet gevoerd worden op het niveau van het Vlaams beleid, het RIZIV en de financiering, maar evengoed op het niveau van het lokaal beleid, concrete organisatieontwikkeling en praktische uitvoering van de dagelijkse dienstverlening. Het gaat niet alleen over zorg, ook en vooral over welzijn. Deze visieontwikkeling vraagt overigens een drone-perspectief, hoog uitstijgend boven de eigen organisatiebelangen.

 

Door actief samen te werken op lokaal vlak kunnen middelen worden uitgespaard om de stijgende vraag aan hulp en zorg op te vangen.

  • Samen kort op de bal spelen, preventief werken, tijdige detectie, individuele zorgbegeleiding, versterking van de informele zorg, en een goed volgsysteem zijn budgettair voordelig.
  • Samenwerking tussen professionele en informele zorgverleners is kostenbesparend.
  • Als mensen langer thuis blijven wonen, zal de toename van het aantal woonzorgbedden minder snel moeten stijgen.

 

De initiatiefnemers hopen dat deze visietekst een aanzet wordt tot verandering in een gemeenschappelijke richting. Dat het de basis wordt voor de ontwikkeling van een breed draagvlak. Het is ook een oproep aan het werkveld om deze tekst mee te onderschrijven en te ondertekenen.

Kort samengevat

 

Buurtgerichte Zorg is een toekomstmodel voor de organisatie van het ondersteunings-, hulp- en zorgaanbod in Vlaanderen. Dit organisatiemodel vertrekt vanuit een lokale krachtenbundeling om zo de hulp en zorg voor iedereen bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar te houden. Dit model biedt kansen om de kwaliteit van leven te verhogen en de kosten van de hulp- en zorgverlening te doen dalen. Het beoogt een samenhangende én buurtgerichte aanpak van wonen, zorg en welzijn.

 

Een ‘actief zorgzame buurt’ is een buurt waar

  • mensen zich thuis voelen, waar ontmoetingsplekken zijn, waar ze sociale contacten hebben,
  • hulp en zorg beschikbaar is voor iedereen die het nodig heeft: ouderen, personen met een handicap, mensen met psychische problemen, kwetsbare groepen,
  • bewoners elkaar helpen, en daar ook in gestimuleerd en ondersteund worden,
  • er voor elke bewoner een aanspreekpunt is voor informatie of hulp,
  • alle mensen die informele of formele hulp en zorg nodig hebben, die ook kunnen krijgen,
  • huisvesting en publieke ruimte zijn aangepast aan ouderen en zorgbehoevenden, zodat mensen langer thuis kunnen blijven wonen,
  • professionele hulp- en zorgverstrekkers hun aanbod afstemmen op elkaar, op de noden in de buurt, en op de individuele noden van elke buurtbewoner.

 

Buurtgerichte Zorg is een organisatiemodel dat zowel focust op preventie als interventie, en dat op lokaal niveau voor een goede samenwerking zorgt tussen

  • buren, vrijwilligers en mantelzorgers,
  • basisdiensten zoals thuiszorg, huishoudhulp, poetsen, klussendiensten, warme maaltijden, handel en diensten …,
  • medische verzorging zoals thuisverpleging, huisartsen, apothekers, kinesisten …,
  • buurtoverschrijdende diensten zoals ziekenhuizen, verhuisdiensten, psychiatrische instellingen, palliatieve zorg, enz.,
  • belendende sectoren zoals sport, cultuur, ruimtelijke ordening, lokaal sociaal beleid, enzovoort.

 

In een zorgzame buurt zijn de voorwaarden vervuld opdat ouderen en zorgbehoevenden comfortabel in hun huis of vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. Het is een buurt waar jong en oud samen leven, waar bewoners elkaar kennen en helpen, waar zorgbehoevende personen en mantelzorgers ondersteuning krijgen en waar zorggarantie en zorgcontinuïteit geboden wordt.

Elke buurt in Vlaanderen is anders - omvang, sfeer, bewoners, rijk of arm, aantal voorzieningen, enzovoort. Het wordt de taak van de lokale buurtzorgregisseur om de samenwerking tussen alle partners te bevorderen. Dit houdt initiatieven in op vlak van detectie, toeleiding, aanbodontwikkeling, afstemming en samenwerking tussen alle actoren op het terrein, communicatie en informatie, ondersteuning van de informele zorgverstrekkers, ICT-ondersteuning, enzovoort.

 

 

Enkele cijfers

 

In 2014 werden de resultaten bekend gemaakt van een grootschalig onderzoek naar de behoeften van ouderen in Vlaanderen. Het onderzoek werd uitgevoerd door het Department of Adult Educational Sciences - Belgian Ageing Studies van de Vrije Universiteit Brussel (VUB), onder leiding van professor Dominique Verté. Er namen 73.000 ouderen uit 180 gemeenten aan deel. Daaruit bleek dat het zorgaanbod in Vlaanderen sterk verschilt van gemeente tot gemeente, maar dat ook de noden en behoeften lokaal erg verschillen, zelfs binnen één gemeente. De organisatie van de zorg moet dus vertrekken vanuit die lokale realiteit.

Buurtgerichte Zorg vertrekt niet vanuit de noden van de zorgorganisaties, maar vanuit de noden van de burgers. De eerste stap daarvoor is een adequate detectie van potentiële hulp- en zorgnoden. In elke gemeente is dat anders. De hulp en ondersteuning voor ouderen blijkt bovendien voor het grootste deel opgenomen door mantelzorg, inclusief solidariteit tussen buren. De kwaliteit van de zorg hangt dus van veel meer af dan alleen de professionele diensten.

 

De gemiddelde scores voor zorg en welzijn zijn per provincie gelijkaardig. De verschillen tussen de gemeenten onderling zijn echter aanzienlijk. Enkele voorbeelden.

  • 23,1 procent van de ondervraagde ouderen geeft aan dat ze hulp nodig hebben in het huishouden. In de ene Vlaamse gemeente is dat 31 procent, in een andere amper 16 procent.
  • 2,3 procent van de 60-plussers geeft aan dat ze in hun netwerk niemand kennen aan wie ze hulp kunnen vragen. Dit varieert echter tussen 0,3 tot 13,2 procent per gemeente. Vooral kwetsbare ouderen vallen hier uit de boot.
  • 6 procent van de Vlaamse ouderen ervaart een zorgtekort. Per gemeente varieert dat van 2,5 tot 11,4 procent.
  • 12,9 procent van de Vlaamse 65-plussers voelt zich emotioneel eenzaam, met per gemeente een variatie tussen 8,2 en 31 procent.
  • 21,1 procent van de Vlaamse 65-plussers voelt zich sociaal eenzaam. Per gemeente schommelt dat van 13,4 tot 31,9 procent.

Deze indicatoren tonen het belang aan van de lokale inbedding en uitbouw van het zorg- en welzijnsaanbod. Bovendien noopt de tendens naar vermaatschappelijking van de zorg tot een adequater inzetten van alle lokale capaciteit vanuit een cliënt-gestuurde benadering.

 

 


 

 

 

Werkten mee aan deze tekst

 

Buurtgerichte Zorg

De ‘actief zorgzame buurt’ als toekomstmodel voor Vlaanderen en Brussel

is een uitgave van de Vereniging van Vlaamse Dienstencentra (VVDC) en het Kenniscentrum Woonzorg Brussel, 26 februari 2016

 

Werkten mee aan deze tekst

  • Gespreksleiding: Professor Dominique Verté, VUB
  • Gesprekspartners:

Ann Bekaert, verantwoordelijke LDC Waregem

Bart Denys, OCMW Kortrijk, verantwoordelijke LDC’s, en VVDC (Vlaamse Vereniging van Dienstencentra)

Johan De Muynck, algemeen directeur Zorgbedrijf Antwerpen, of Luc Foriers, manager dienstencentra Noord, of Guy Plas, verantwoordelijke Zorgzame Buurt, Hof ter Beke, Antwerpen

Tine De Vriendt, stafmedewerker thuiszorg VVSG

Stijn Moons, Brusselse Ondersteuning Dienstencentra

Tinne Peeters, centrumleider dienstencentrum OCMW Beerse

Walter Sablon, Zorgnet Vlaanderen, verantwoordelijke ouderenzorg- LDC werking

Herwig Teugels, directeur Kenniscentrum Woonzorg Brussel

Frans Theys, directeur ouderenzorggroep Alexianen Tienen, en voorzitter werkgroep LDC’s Zorgnet Vlaanderen

Ward Tomsin, OCMW Genk, coördinator afdeling seniorenbeleid en thuiszorg Antwerpen,

Ingrid Verhoeven, verantwoordelijke LDC De Vaartkapoen, Sint-Jans-Molenbeek

Christine Vervaet, OCMW Gent, centrumleidster LDC Wibier, Sint-Amandsberg

  • Logistieke ondersteuning (opname en notities): Olivia Vanmechelen, Kenniscentrum Woonzorg Brussel
  • Tekst en redactie: Stefaan Vermeulen (zelfstandig redacteur, nicolay@telenet.be)

 

 

 

 

Wil uw organisatie deze visietekst mee ondertekenen?

 

Neem dan contact op met

 

U kan bij hen de tekst ook verkrijgen, en het boekje bijbestellen.

De tekst is te downloaden op http://www.woonzorgbrussel.be/node/878

 



Datum: 02/03/2016

Terug

 
© 2005, Brusselse Welzijns- en gezondheidsRaad
Lakensestraat 76, bus 3
1000 Brussel

 
info@bwr.be
Tel 02 414 15 85 - Fax 02 414 17 19
Rek.nr.: IBAN BE21 4352 2672 0103
 
Logo VGC